Trang chủ Đọc nhiều nhất Ngàn Mặt Trời Rực Rỡ: luồng sáng xóa nhòa bóng tối

Ngàn Mặt Trời Rực Rỡ: luồng sáng xóa nhòa bóng tối

237
0
Chia sẻ

“Không ai đếm được bao nhiêu mặt trăng toả sáng trên mái ngói của nàng

Hay ngàn mặt trời rực rỡ trốn sau những bức tường của nàng”

Đằng sau một Afghanistan với những rocket, kolba, với súng ống, với bệnh sởi, bệnh lỵ, với những sinh mệnh ngã xuống và máu đổ, ngàn mặt trời rực rỡ, ta tìm được nơi đâu?

Ở bên kia Châu Á, tại Afghanistan, mọi thứ đều nằm ngoài lề khỏi mọi tiến triển của xã hội hiện đại, dường như những tiên tiến, cải cách toàn cầu không sao thâm nhập vào đó được, có một bức tường sừng sững mang tên “Lạc hậu” bao trùm miền đất ấy. Khi thế giới cứ vùn vụt vươn lên xoá mờ đi dấu vết của những cuộc chiến, của bom nguyên tử, của những chiến binh thì ở Afghanistan, chiến tranh vẫn triền miên, khói lửa vẫn mịt mù và mọi thứ tệ nạn về chính trị xã hội vẫn nhầy nhụa, bê bết. Từ toàn thể đến cá nhân, bất kì ai dường như cũng phải gánh chịu một trừng phạt nào đó dù họ vô tội, từ đầu đến cuối. Là một Tariq tốt bụng, nghĩa khí đột nhiên đánh mất một cái chân, biến thành phế nhân bị lừa vận chuyển cần sa để có đủ tiền cứu cha mẹ mình khỏi nạn đói rét và lãnh án bảy năm tù mà không thể phản kháng. Là một Laila lúc nào cũng rạng ngời nét tươi tắn trên gương mặt đột ngột bị điếc một bên tai vì rocket rơi trúng căn nhà mình, từ cô gái đả kích việc “tảo hôn” biến thành một cô “vợ bé” năm 14 tuổi, làm một công cụ tình dục thế thân không hơn kém. Những cuộc nội chiến và bạo loạn như tập tục truyền thống, miệt mài và dai dẳng, nạn hạn hán, đói kém và những đợt dịch bệnh thay phiên nhau hoành hành, những cuộc chia ly không ngày gặp lại, những tội ác bất đắc dĩ cứ diễn ra đầy “bình thản” khiến ai cũng phải não nề, e sợ khi nghĩ đến Afghanistan.

 Và đằng sau mỗi cuộc chiến ấy, sau những lần rocket rơi, sau những sự kiện đầu rơi máu đổ ấy, kẻ chết người sống, sinh mệnh mong manh như một trò đùa. Nhưng thật ra, tất cả những con người ấy, những người thụ động bị cuốn vào cuộc chiến ấy đều là những cái xác, hoặc là nằm dưới lòng đất, hoặc là đi đứng như những hồn ma bị địa phủ trả về. Là những người phải mang lấy tật nguyền, bị xem thường, bị phớt lờ. Là những người nhà tan cửa nát, phải bán đi linh hồn và thể xác vất vưởng của mình một cách rẻ mạt. Sau cuộc chiến, đó là sự hồi sinh của những cái xác không hồn!

 Ở xứ sở của những điều xa lạ và đáng sợ ấy, người ta vốn dĩ đã dán sẵn những loại nhãn mác cho những loại người mà họ tự phân loại khác nhau. Nếu là đàn ông thì phải bạo lực, là phụ nữ thì phải cam chịu, là người tật nguyền thì phải bị xem thường,… tất cả đã không cho bất kì một sự khác lạ nào xâm nhập vào. Và những điều khác biệt trở thành tội lỗi trong xã hội ấy, bị dè bĩu và chế nhạo. Những định kiến, tập tục và lối nghĩ cũ là luật pháp, là chuẩn mực xã hội, và dù cho con người ta thậm chí cũng sống lệch chuẩn đó nhưng vẫn ngang nhiên lên tiếng phỉ báng bất kì ai thể hiện sự khác biệt đó ra ngoài. Như cách Rasheed cấm đoán vợ mình ra khỏi nhà một mình và thiếu burqa nhưng điềm nhiên “trữ” hàng chục cuốn tạp chí khiêu dâm của vợ người khác trong ngăn tủ, rồi tỏ ra mình như một kẻ truyền thống, qui củ lên tiếng phê phán những ông chồng để vợ một mình ra ngoài tiếp xúc với những người khác. Những kẻ đạo đức giả ấy, cảm thấy hài lòng và thoả mãn, vì vạch trần sự “lệch chuẩn” của những người khác, như một cách thể hiện rằng, mình là con người của đạo đức và sự đứng đắn, đầy giả dối và nực cười.

Tại đó, hơn cả cái chết, ốm đau và nghèo khổ, tôi hoảng sợ, tôi căm ghét vì: “Hãy nhớ lấy điều này và nhớ cho kĩ, con gái ạ. Cũng như chiếc kim la bàn luôn chỉ về hướng Bắc, ngón tay buộc tội của người đàn ông luôn trỏ vào người phụ nữ. Luôn luôn là như vậy” Không có nữ quyền, không có bình đẳng, chỉ có những lời buộc tội vô căn cứ giáng xuống đầu phụ nữ và những bé gái, những lời phỉ báng, chà đạp, những lần lăng trì để rồi đến cuối cùng thứ còn sót lại là một trái tim vỡ vụn, một thân xác tàn tạ và linh hồn rỗng tuếch. Một cô gái bị khước từ vì bệnh động kinh, một bà mẹ bị bỏ xó suốt hai ngày lâm bồn, một đứa con gái ngoài giá thú bị lờ đi trong đêm sương ngay trước cổng nhà bố mình chỉ vì là harami,… Tôi tự hỏi, những người phụ nữ đeo burqa kín mặt ấy, dưới cái mạng che, họ có phải là bóng ma? Những trận đòn roi của người chồng dường như là thường xuyên hơn cả những đêm ái ân, số lời mắng nhiếc, vùi dập hẳn bỏ xa lời yêu thương, chiều chuộng. Và không riêng một ai, cả xã hội đó, phụ nữ là những viên đá vụn có thể bị đá phăng bất cứ khi nào vướng chân. Họ đau đẻ và một là họ chết cùng đứa bé kia, hai là chịu đau đớn dơ bẩn trong cái phòng mổ đến một giọt thuốc tê cũng không có để rạch bụng lôi thứ cồn cào trong dạ kia ra. Họ với bốn bức tường, với máu và nước mắt của mình quyện lại như đại dương của những khổ đau mà khi nuốt nghẹn vào còn no nê hơn cả cơm trắng họ ăn. Phụ nữ, họ mang trên mình cái bổn phận phải chịu đựng, từ kiếp này sang kiếp khác, mang cái nhãn dán “bị ghét bỏ” định sẵn từ khi còn là giọt máu trong bụng là phải hầu hạ và bị đạp dưới chân kẻ khác. Vì sao ư? Tôi vốn nghĩ, những tên đàn ông khốn nạn, tàn nhẫn kia vốn dĩ chính họ hiểu rằng nếu không vùi dập phụ nữ thì chúng sẽ biến thành những tên cặn bã đáng bị lăng trì hàng trăm vạn lần. Thế nhưng, sẽ có ai vạch trần điều đó, có ai đấu tranh cho sự thật đó, có làn sóng nào lật đổ những điều tồi tệ đó, để ngàn mặt trời được vươn mình lên đằng sau những máu và khổ đau đã rơi xuống?

Tôi tự hỏi, những người phụ nữ đeo burqa kín mặt ấy, dưới cái mạng che, họ có phải là bóng ma?

Xoay quanh “Ngàn mặt trời rực rỡ”, hệ thống các nhân vật độc đáo đến sắc nét, không quá đồ sộ nhưng mỗi một cái tên xuất hiện đều hằn sâu lại trong lòng độc giả một ấn tượng về họ, về những điều họ làm, về nỗi đau hay cả sự tàn nhẫn trong họ. Và họ không tồn tại riêng lẻ mà sóng đôi với nhau theo từng cặp và rọi ngược lại vào nhau và khiến câu chuyện có chiều sâu hơn.

Đó là những bà mẹ với những tình thương không giống nhau nhưng dịu dàng và ấm áp đến lặng người. Mỗi người họ, mang lấy một số phận, một nỗi đau thương và sự cơ cực, họ bất hạnh, theo những cách riêng. Họ không phải đều là những người mẹ dịu dàng, họ có thể đay nghiến, lơ là, nhưng họ không vô tâm hay tàn nhẫn. Đằng sau họ, sau cái dữ dằn, những lời mắng nhiếc, phũ phàng là những bà mẹ chấp nhận mọi đớn đau vì con cái của mình. Họ, chẳng có gì cả, bị bắt đối diện với cuộc đời vốn không chứa chấp mình đã mạnh mẽ để vượt qua nhiều chuyện nhưng “Mẹ sẽ chết nếu con đi, mẹ sẽ chết”, vì con là tất cả của mẹ, là người duy nhất nhắc với mẹ rằng mẹ vẫn còn sống trên cõi đời bạc bẽo này. Đó không phải là câu nói suông, vì mẹ Nana đã ở đó, treo mình lủng lẳng trên cành liễu rũ, vì sự rời xa của Mariam: sợi dây liên kết bà với thế gian. Những bà mẹ cố chấp, cưỡng cầu đến từng hơi đất bao trùm trong hơi thở của con cái họ, những đứa con bé bỏng ngã xuống trong những cuộc nội chiến, những đứa con mà họ không bao giờ lại được gặp dù là một nắm tro tàn. Họ, đánh mất đi một phần máu thịt của mình và rồi tự trừng phạt bản thân, trong những ám ảnh, oán hận và cay đắng. Họ, với những cố chấp kì quặc, giờ khắc nào cũng muốn giữ lại sự hiện diện đang dần mờ phai của bóng hình những đứa con yêu dấu. Bất kì ai trong họ, cũng như Laila, bất lực để lại con gái mình ở trại mồ côi vì chồng không chấp nhận gánh nặng nuôi một đứa con gái và chạy thật nhanh để tránh tiếng thống thiết gọi mẹ của con gái. Ai trong số những người phụ nữ cũng giống Laila của những ngày miệt mài chống lại Taliban đi đến trại mồ côi thăm con gái mình mặc cho những trận đánh đập đến máu me bê bết vì “ra đường không có đàn ông đi cùng” chỉ với tia hy vọng nhỏ nhoi được ở bên Aziza vài tiếng đồng hồ, để nghe tiếng con bé, ôm nó trong lòng nếu may mắn thoát được sự kiểm soát gắt gỏng của Taliban. Với cô, nhiều máu hơn nữa, nhiều đớn đau hơn nữa thì những giờ phút bên con gái cũng đủ để đánh đổi, mọi thứ đều xứng đáng để đổi lấy con gái cô. Mọi người mẹ, dù phải chịu đựng bất kì điều gì, thì vẫn tâm niệm một thứ tình cảm mang tên tình mẫu tử, ấp ủ nó như dòng máu duy trì sinh mệnh mong manh của chính mình, từ ngày này qua ngày khác.

Không chỉ những bà mẹ, “Ngàn mặt trời rực rỡ” là câu chuyện để tôn vinh mọi phụ nữ cùng sức mạnh và linh hồn của họ. Bạn sẽ bắt gặp trong đó, những người đàn bà lương thiện, luôn mang trong mình một sức sống dai dẳng nhờ vào tình yêu vững bền, kiên định trong tim họ. Họ được sinh ra, không phải đợi ai dạy họ biết cách yêu thương và khát khao. Ngay trong bản chất, họ luôn biết rằng mình xứng đáng với điều tốt đẹp nào, họ luôn vươn đến nó, dẫu cho vùng vẫy đến đau thương, thống khổ, dẫu cho đi qua bao nhiêu lần tuyệt vọng thì họ vẫn ở đó, với niềm tin cố hữu. Họ, dù cho bị ruồng bỏ, bị lãng quên và chà đạp, vẫn biết rằng mình là ai, vẫn không trơ lì, vô cảm, không thờ ơ, lạnh lùng. Họ, dù thuộc về miền đất của những tội ác đó hay không, dù trải qua bất kì sự bất hạnh nào, vẫn dũng cảm giữ lấy chính mình của ngày đầu tiên. Họ, tuy có một cuộc đời chìm trong máu và nước mắt, thì vẫn trọn vẹn. Họ, đã là một cô bé với khát vọng với niềm tin thuần khiết nhất lớn lên trong ý chí vươn lên khỏi những điều nhá nhem. Họ, là những người đàn bà dẫu cho bao lần bị giày xé bởi đòn roi, dẫu cho đầy những vết sẹo hằn học trên gương mặt héo úa thì đôi mắt vẫn sáng ngời thay vì cái màu đục vốn dĩ như mình chứng rõ ràng của những điều u tối. Họ, với những trái tim bất tử ấy, đã trưởng thành, đã mạnh mẽ, đã bước qua tất cả, bước qua một quá khứ đẹp đẽ, để lại sau lưng những kí ức tốt đẹp ấy để đón nhận số phận nghiệt ngã của mình. Họ, không lờ đi mà bất chấp và chiến thắng nó, bằng sức sống tự thân kiên định đến vững vàng, lúc nào cũng vẫy vùng, từ trong hành động và tâm tưởng. Để rồi, như cái khoảnh khắc mà Mariam bước xuống xe tù để đối diện với họng súng AK vậy, bà can đảm hơn bà nghĩ, chân bà vẫn bước đi thay vì khuỵu vào nhau và  đón nhận cái chết đang dần vồ lấy bà. Chính bà biết rằng, cuối cùng mình cũng định đoạt được cuộc đời mình, chính mình đã đủ sức chống lại những điều tàn nhẫn và xấu xa. Chính sự mạnh mẽ đến hùng hồn ấy của Mariam sẽ khiến bạn tin rằng, những người đàn bà sống trong khổ đau cả đời ấy, cứng cỏi đến mức đáng thán phục và họ sẽ không bao giờ thua trong cuộc chiến đòi lại quyền sống và hạnh phúc cho chính mình, cho những người họ thương yêu. Và nếu họ là mặt trời, tình yêu trong tim họ sẽ là tia nắng, nó vươn xa, nó lan toả để chúng ta biết rằng những điều tốt đẹp ấy vẫn ở đó, gần gũi mình đến vậy thay vì ánh dương xa lạ nơi nao.

Ngay trong bản chất, họ luôn biết rằng mình xứng đáng với điều tốt đẹp nào, họ luôn vươn đến nó, dẫu cho vùng vẫy đến đau thương, thống khổ, dẫu cho đi qua bao nhiêu lần tuyệt vọng thì họ vẫn ở đó, với niềm tin cố hữu.

Nhưng câu chuyện của Khaled Hosseini không chỉ có những người đàn bà bất hạnh và những gã đàn ông đốn mạt. Như đã nói, tác giả tạo ra hệ thống các nhân vật sóng đôi, đối lặp với một Jalil bỏ mặc con gái mình vì danh dự và tiếng tăm là một Hankim lúc nào cũng yêu thương con gái hết cỡ. Nếu như Jalil bỏ mặc Mariam bé nhỏ năm nào, gả đến một nơi xa mình 600km và chỉ tìm lại cô khi ông gần chết thì Hankim cho đến giây phút cuối cùng của đời mình vẫn muốn gánh vác cho con gái phần nặng nhọc, vẫn muốn đưa cô đi đến một nơi bình yên để cô được học hành, được hạnh phúc lớn lên. Trong khi Jalil vứt bỏ Nana, nói những lời bịa đặt về bà để phủi bỏ trách nhiệm, để được thanh thản thì Hankim lại là người đàn ông có niềm tin bất diệt duy nhất của đời người luôn nhìn chằm chặp vào vợ mình, mặc cho sự oán hận chất chồng trong bà. Hay khác với một Rasheed sẵn sàng nã súng vào đầu vợ mình, sẵn sàng nhét một miệng đầy sỏi đá bắt vợ nhai nát vì một nồi cơm khô và cuộc hôn nhân vô nghĩa thì là một Tariq lúc nào cũng lo sợ “Anh có làm em đau hay không”, “Anh sẵn sàng cầm súng giết người, vì em, để bảo vệ em”. Chính những điều đó, chính cái sự đối lặp rõ ràng nhưng đầy ý nghĩa đã khiến “Ngàn mặt trời rực rỡ” trở thành “Câu chuyện về sự xả thân cho niềm tin và hạnh phúc, về sức mạnh của tình yêu để chiến thắng nỗi sợ hãi”. Và rằng, dù ở cùng cực những điều khổ đau ấy, sức sống sẽ một lần trỗi dậy, để quật ngã những thứ xấu xa, để toả sáng bằng quyền năng tối cao của chính nó.

Lam Thảo

Bình luận facebook