Trang chủ Khuyên đọc Thất Lạc Cõi Người – Vũng buồn đặc quánh giữa đời vô...

Thất Lạc Cõi Người – Vũng buồn đặc quánh giữa đời vô thường

414
0
Chia sẻ

Ai đó đã từng nói, khi dần lớn lên, con người ta dù thế nào cũng sẽ dần trở nên cô độc, rào cản giữa thế giới của riêng chúng ta với cuộc đời ngoài kia sẽ ngày càng cao, càng dày. Nỗi cô độc đó cứ thường trực như vậy, con người ta luôn phải một mình trong rất nhiều tình huống và lắm lúc nhận ra mình không thuộc về vũ trụ này. Và Dazai Osamu lần đầu tiên cùng “Thất lạc cõi người” cuả ông khiến tôi nhận ra được ý nghĩa thực sự của lời kể đó, của bản chất nỗi cô đơn dai dẳng đeo lấy bao kiếp người.

Kết thúc câu chuyện, câu nói “Đời là dòng sông, ta trôi như con thuyền, chống chèo dọc ngang xa mấy xa” vẫn chập chờn xen vào đâu đó trong tôi như lời nhắc nhớ để thôi phải xót xa nữa vì phải là một con thuyền nhỏ, bấp bênh trôi nổi đi qua gió lớn bão to để rồi chẳng biết mình phải đi đến nơi đến đâu, đến ngày nào. Tôi tình cờ đọc câu chuyện này trong những ngày bản thân vô cùng bức bách, vô cùng chán nản cuộc sống của mình và thế giới phủ một màu xám tro dày đặc của tuyệt vọng, của bất mãn, của căm phẫn xoay quanh anh chàng Yozo khiến tôi chìm đắm hoàn toàn trong từng câu chữ. “Thất lạc cõi người” rất tăm tối, rất tiêu cực, đặc sánh mùi vị của sự cô đơn, của những bi kịch và từ những điều đó, tác giả đã mở ra trong tôi hàng loạt những băn khoăn, nghĩ ngợi. Từ những cuốn sổ ghi chép trong cuộc đời của “một con ma ngu ngốc, vô liêm sỉ còn sống sót sau một đợt tự sát” là Yozo, tôi lần đầu nhận ra con người đáng thương đến thế nào khi phải gánh chịu nỗi đau vì bất lực trong việc hoà nhập với thế giới, khi luôn khao khát vào đời, hiểu đời nhưng rồi thất bại và ngày một căm thù xã hội xung quanh mình. Câu chuyện còn là lời cảm thông cho những kiếp người phải mang lấy khổ luỵ vì đã thấu tường cuộc đời đến nỗi chán ghét sự kệch cỡm của con người nhưng rồi không thể vạch trần, không thế tháo xuống hết sự dối trá đó. Và cuối cùng là nỗi bi ai vì sống như “một tử thi còn sống”, như một cái xác trơ trọi, khô khan không cảm xúc, không khát vọng, không niềm tin, không giống như một con người.

“Đời là dòng sông, ta trôi như con thuyền, chống chèo dọc ngang xa mấy xa” (Thất lạc cõi người – Dazai Osamu)

Cả cuộc đời của nhân vật Yozo luôn quay cuồng trong sự xoay chuyển của bi kịch do sự thất bại trong việc hoà vào với cuộc đời. Yozo luôn sống như một “kẻ ngoài rìa của xã hội”, một người không được thấu hiểu, không được quan tâm. Anh chàng sống một cuộc đời chẳng giống ai, không thể sinh hoạt bình thường như những người khác, không dám tự mua đồ cho mình, không thể đi được các phương tiện giao thông công cộng. Dường như Yozo chỉ có thể tiếp cận thế giới thông qua một người nào khác trong cuộc đời mình. Vịn vào sự hiện diện đó để cảm nhận sự tồn tại của chính mình và cho đến khi bị một ai đó rời bỏ thì sợi dây mảnh mai gắn kết anh với thế gian cũng đứt bặt và Yozo lại thu mình về thế giới riêng, lạc ra khỏi cõi người. Yozo từng cố gắng sống như một người bình thường, thử cho mình có một trách nhiệm với gia đình, thử để chăm lo và yêu thương, đón nhận yêu thương từ người khác nhưng rồi cũng bất lực mà buông xuôi, tiếp tục kiếp đời tàn lụi, dư thừa của bản thân. Anh không thể làm bạn với người khác, sợ con người, sợ sự đông đúc, sợ giao tiếp. Yozo luôn thắc mắc vì sao “mọi người sống trong sự nghi kị lẫn nhau nhưng lạ ở chỗ là sự dối lừa này không hề gây ra bất cứ tổn thương nào và dường như họ không ra là đang lừa gạt lẫn nhau”. Yozo hoài nghi thế giới, chán ghét thực tại, mệt mỏi với mọi thứ và cứ vất vưởng như vậy, sống một cuộc đời vô nghĩa, sống triền miên trong cơn say, trong từng đợt nghiện ngập, trong ái tình nhơ nhớp và thản nhiên nhìn mình trượt dài, lăn đến đáy vực sâu.

Yozo từng nói  “thấy mình phải mang vác mười khối khổ luỵ trên vai mà chỉ cần cho người kế bên gánh lấy một khối thôi cũng đủ lấy đi mạng sống của họ”. Đó là nỗi khổ luỵ vì là người phải nhìn thấu rõ rệt từng li một những dối trá, những bịp bợm, thô kệch của con người. Vì nhìn thấy sự thực dụng, những dối lừa của danh vọng, tiền tài. Khổ luỵ của việc phải mang cái mặt nạ của vai hề để đi làm vừa lòng người khác, để sống cho cách nhìn của người khác được thoả mãn. Cuộc đời Yozo như đã nói luôn chìm trong sự hoài nghi, luôn nhìn thấy đâu đó trong thế gian những khuyết rỗng, những lời giả dối và những hành động nửa vời dối trá. Yozo luôn trong tâm thế của một kẻ sợ hãi những con người phức tạp, xảo trá, từng ngày một sống trong sự nặng nề, chán ghét cuộc đời. Để rồi chính anhi cũng biến thành một người thuần thục chuyện sống gỉa tạo, với việc không phục mà làm hài lòng mọi người và không phút nào ngừng lo sợ bị vạch trần bộ mặt yếu đuối đằng sau lớp vỏ bọc của những lời dối gian. Đến cuối cùng, Yozo cũng đánh mất luôn chính mình, không còn nhớ mình là ai nữa, quen luôn với vai hề, với lớp mặt nạ và cũng chán nản việc đả kích hạng người giả dối, không còn thiết tha gì với việc bất mãn hay muốn vạch trần sự trơ tráo ấy nữa. Yozo đấu tranh ngầm với những điều không lọt vừa mắt mình bằng cách tự hành hạ chính bản thân mình bằng rượu, bằng morphine, bằng việc “tìm kiếm một đêm nghỉ ngơi để trốn tránh nỗi sợ hãi con người” và làm tình với những người đàn bà mà anh gọi là “một thứ ngu ngốc đần độn hay một dạng điên cuồng” để rồi khi đến cùng cực của những khổ luỵ, những câm phẫn đó chọn tìm đến cái chết, chính thức rũ bỏ linh hồn mình từ đó. Từng ngày một, Yozo rời bỏ gia đình, sống xa với xã hội, giam mình trong căn buồng của sự lạc lõng, lot thỏm giữa cõi đời, thu hẹp thế giới của mình lại cùng nỗi cô độc và những cơn say liên miên. Và cũng chính Yozo là người đem đến nỗi bất hạnh cho những người khác, bằng sự tuyệt tình, vô cảm của chính anh với những con người đã cố gắng để yêu anh, để bước chân vào thế giới của anh. Yozo khước từ và chà đạp, hững hờ và dửng dưng với tất cả. Cuộc đời của Yozo là cuộc đời của kiếp người lụi tàn từng ngày, héo hon từng ngày trong đường hầm vô lối thoát và ngay cả sự giải thoát duy nhất là tìm đến tử thần thì Người cũng không dẫn anh theo. Yozo tự sát bất thành như cách con người phải chấp nhận sự thật rằng họ không có quyền trốn chạy khổ đau, không được dừng việc sống trong đau khổ, rằng cái chết thật ra nhẹ nhàng hơn hết thảy và bi kịch sẽ cứ triền miên, sẽ cứ dai dẳng, ăn đến hao mòn xác thân và linh hồn ta.

Cuộc đời Yozo như đã nói luôn chìm trong sự hoài nghi, luôn nhìn thấy đâu đó trong thế gian những khuyết rỗng, những lời giả dối và những hành động nửa vời dối trá.

Thực chất, Yozo đã từng tự thân tiếp cận được với thế giới bằng một hình thức rất riêng, đó là nghệ thuật. Yozo từng tạo ra một bức tranh tuy u tối, tuy như một “ác ma” nhưng lại là sáng tạo hoàn hảo nhất, thăng hoa nhất trong cuộc đời của anh mà mãi về sau không cách nào Yozo tìm lại. Những bức tranh của sau này giống như một Yozo từng ngày đánh mất luôn chính bản ngã của mình vậy, không còn ý nghĩ chủ quan riêng, không còn những u uất, những hoài nghi hay ai oán cuộc đời giả dối trong suy nghĩ riêng của anh nữa. Yozo của sau này khi dần quên mất là ai quyện vào cũng những bức tranh rẻ nát, vô bổ và kinh tởm mà anh quẹt phá để bất chấp mà đào ra tiền để mua rượu, mua morphine vậy, lặp đi lặp lại sự bê tha, suy tàn của một tài năng nghệ thuật dần dìm chết mình sau khi mãi loanh quanh, loay hoay giữa cõi đời đầy đơn côi. Yozo đã từng chân thành mà tìm đến với hội hoạ, vẽ như một bản năng, vẽ như sự bộc phát và giải thoát cho nội tâm đầy mâu thuẫn, trăn trở của mình giữa thực tại tăm tối nhá nhem. Nhưng rồi khi mà cốt rể và bản ngã của anh dần đánh mất đi thì những bức tranh đó chỉ còn là những phế phẩm, những thứ để thoả mãn dục vọng của những kẻ phàm phu tục tử.

“Thất lạc cõi người” khép lại, cô đọng và đặc quánh, vang vọng từng cơn trong tâm trí tôi từng chút những đau thương, từng chút của chua chát và xót xa. Tôi từng nghĩ, đọc xong tập tiểu thuyết này sẽ có thể hạnh phúc một làm kẻ lạc giữa cõi đời, sẽ có thể thản nhiên mà đối diện với ngược xuôi dòng đời vội vã vốn không có chỗ cho mình ngoài kia. Nhưng rồi, tôi nhận ra, câu chuyện lại như một nỗi ám ảnh, như những hồi chuông sẽ thúc vào lồng ngực khi mà tôi bế tắc, khi mà tôi ủ ê như sợ tôi quên rằng, nỗi cô độc ấy sẽ mãi thường trực và con người ta thật sự sẽ phải sống cùng nó, sẽ phải vượt qua nó sau trăm ngàn thương đau. Và rằng bất cứ khi nào, người ta cũng có thể bị nuốt chửng, bị sẫy chân mà lọt thỏm giữa mênh mang cuộc đời, giữa ồn ào hối hả chẳng có chỗ cho mình chen vào.

Lam Thảo

Bình luận facebook